هركه ملاحظه ميشد مثل اين بود كه او را از طبقات جهنم خلاص داده ، به دنيا رسانده‌اند . و ثانياً در آن شب تماماً بى چراغ و روشنى از تضايق مكان و تزاحم خلايق از كافر و مسلمان و اناث و ذكور ، تمامى چنان باطمه صرف كرده ، براى احدى تا صبح پاكشيدن و خوابيدن امكان نيافت و از شدت فشار و كثرت ظلمت و غبار ، نه براى كسى عبادت تفصيلى ممكن شد ، نه كسى توانست به تعشّى و اكل و شرب بپردازد ، نه براى دفع ضرورت به مستراح برسد . ثالثاً قرين سؤال قبر ، بعد از ورود به كشتى ، تمام تذكره‌هاى ما را از ما به عنف گرفتند و ضبط نمودند . در ساعت پنج از شب گذشته اعلان دريافت آن رسيد . پس كپيتانِ لامذهب بىانصاف در بالا مرتبه نشسته وتذكرات را دسته دسته در دست داشته ، از هر كسى درخواست اسم خود و پدرش را مىنمود . آن وقت تذكره‌ها را در آن تاريكى براى صاحبش پرت مىكرد . بيچاره حاجى تا دو ساعت در كشاكش فشار و مبتلاى پيدا كردن تذكرهء خويش بود و خيلى از تذكرات حاجى بيچاره به اين جهت زير و رو و مفقود شد . بعد از آن ، عمله‌جات كشتى به فاصلهء هر دو ساعت به وسيلهء ملاحظهء بليت كشتى از جماعت محمولين كشتى انواع و اقسام اذيت و شكنجه را كه در عقيدهء خود بر ايشان واجب مىدانستند وارد مىساختند . كار مزاحمت و اذيت و ازدحام و تضايقِ عام به درجه‌اى رسيد كه مشرف به آن شد جمعى تلف شوند . لذا اين بنده در صفحهء بالاى كشتى يك نقطه محقره‌اى تحصيل كرده ، با يكى - دو نفر از رفقا براى سهولت امرِ ديگران به آن مكان كوچ